Yeni Başlayan Tadımcılar Nasıl Değerlendirilir |
Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar bilhassa yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos aroma profili benzeri tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar net ise yoğunluk o kadar yüksek demektir hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda yazmak iyi olur, çünkü hafıza kısa sürede silikleşir. Aynı çubuğu birkaç kez denemek yanılmayı önler çünkü kalabalık ortamlarda ince notalar çabucak kaçırılır. Aroma gücü tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece gücü gösterir. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak ve ölçütleri baştan belirlemek en doğru yol olur. Kriter netleşince her puro aynı cetvelle tartılır ve yorumlar birbiriyle destekler. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa odaklanma artar.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz üstelik baştan acele edip sonuç çıkarmak sık yapılan bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku genellikle yumuşak ve temiz başlar tabii ki bu düzen her çubukta aynen geçerli olmayabilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü gerçek karakter genellikle bu kısımda saklıdır. Orta bölümde aroma gücü sıklıkla zirveye yaklaşır ve tonlar belirginleşir ve çoğu zaman ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç eksik olur. Petit churchills neye benzer benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür nitekim bu yüzden sakin gitmek ödüllendirir. Son bölümde ısı yükseldiğinden acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınmış yaprak asıl tadını yalnızca orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir not vermek daha adil değerlendirme verir. Bölümlerin sınırı çoğu zaman net olmaz, o nedenle kabaca üçe ayırmak işinizi görür. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Art arda çekmek ısıyı artırır hem de aromayı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü sayıya dökmek öznel izlenimi daha net hâle getirir her zaman sabit aydınlatma ile sakin bir ortam seçilmelidir. Birden beşe uzanan bir skala çoğu kişi için yeterlidir bu durum değerlendirmeleri kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir yapar. 1 hafif aromayı, 5 ise ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı anlatır bu sayede odak bölünmez ve not doğruluğu yükselir. On beş dakikalık puro gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda yer alır ve ileride okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Petit julietas 25'lik aroma profili benzeri aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Notu yazmadan önce birkaç çekiş almak şarttır öte yandan yarım puanlar yazmak fazladan bir yük yaratır. Skalayı her seferinde değiştirmemek kıyaslamayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası en çok tercih edilen değerdir, çünkü ılımlı çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki puanlar yalnızca belirgin durumlarda verilmelidir. Böylece kayıtlar anlamlı olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, dumanın sıcaklığını hem de aroma gücünü belirgin biçimde değiştirir bu nedenle kül hattının eşit ilerlemesini de gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla baharatlı notalar erken belirir nitekim ince çubuklarda sıcaklık birikimi çok daha hızlıdır. Romeo y julieta petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca fark edersiniz ısınma hızı de tadı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha serin akar ama aromalar daha geç belirir ve bu hız tadın okunma süresini daraltır. Romeo julieta regalias londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme düzensizse yorum kısmına yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha ayrıntılı yapar ama şiddetini düşürmez tersine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye dağılır. Dolayısıyla çapı not defterine yazmak gerekir. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda tadarken ilk olarak inceyi ardından geniş çaplıyı içmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun aroma ince olanın tadını gölgelemez. Aradaki ara süresi en az otuz dakika olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Lezzet iki yoldan algılanır: dildeki tat ile burnun duyduğu koku oysa ikisi karşılıklı besler ama aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak için ikisini ayrı ayrı yazmak iyi olur bu ayrım ilk bakışta önemsiz gelse de sonuçları epey etkiler. Nefesi ağızdan verirken burun yoluyla hafifçe bırakmak retrohale denemesidir mesela hafif bir soluk aromayı daha geniş açar. Short churchills benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını belirgin gösterir ayrıca burun tıkalıyken denenen değerlendirmeler güvenilir olmaz. Yirmi dakikalık ince puro benzeri ince bir çubuk de kuru notayı daha hızlı geçirir sert bir çekiş de ince notaları siler. Güç damakta düşük ama koku tarafında belirgin çıkabilir aynı şekilde ağır bir yemekten hemen sonra algı azalır. Bu iki notu karşılaştırmak öğretici olur; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan kişiler açısından ilk adımda burundan algılanan ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak tarafı da detay göstermeye başlar. Farklı aromaları adlandırmayı denemek algıyı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda aroma gücü olduğundan zayıf hissedilir üstelik yemek aralarında tadım yapacaksanız bu önlem daha da değer kazanır. Dolayısıyla her denemeden önce oda sıcaklığında bir yudum su almak yararlı olur bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi sağlar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur çünkü yorgun bir ağız en belirgin notayı dahi silik hissettirir. Şekersiz kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, şekerli içecek ise notaları gölgeler üstelik buzlu sıvılar dili uyuşturur hem de tat hissini düşürür. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası suyla daha net anlaşılır bu yüzden hazırlık aşaması atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak kıyası bozmaz gerçekten tatlı içecekten sonra baharatlı tonlar olduğundan güçlü hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme yapmak önerilmez. Su ve kahve haricinde çay da kullanılabilir; asıl mesele içeceğin şekersiz olmasıdır. Ağız tazelendikten ardından birkaç dakika beklemek iyi sonuç verir. Aceleyle girişilen değerlendirme sıklıkla hatalı sonuçlanır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk formatında içim kısa olduğundan yoğunluk değişimi daha dar bir aralıkta yaşanır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde çabucak kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli incelenmelidir. 20 club sigarillo nasıl içilir gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır ve yoğunluğu izlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl benzeri mini ölçü de sedir tonunu çabucak ortaya koyup sona erer zira geçiş dakikalar değil birkaç çekişte gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk tadmak tek denemeden daha sağlam izlenim verir bu sebeple düzenli ve dengeli nefes tercih edilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi belirler bu nedenle not almayı yanış sürerken değil bitişten hemen sonra yapmak kolaylık sağlar. Bunu ayrı kaydetmek yararlıdır. Boy kısaldıkça aroma ayrıntısı azalır, ama güç hissi korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir sayfa açmak yararlıdır.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Bir defalık bir deneme aroma gücü konusunda kesin bir yargı sunmaz demek ki her deneme önceki denemenin üstüne inşa edilir. Ruh hali, ortam ve saat izlenimi değiştirir bu düzen üç dört tadımdan ardından gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir not defteri tutmak fayda sağlar yoksa aynı aromalar defalarca yeniden keşfedilir. Yıl dönümü sürümü puro benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde sedir notası değişiyor mu görülür üstelik aynı çubuğa dönüp bakmak ilerlemeyi ölçmenizi mümkün kılar. Kalın gövdeli beşli kutu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu da boşa emeğe yol açar. Tarih, puro adı ve puan tabloya girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar ileride okunduğunda şaşırtıcı sapmalar gösterir. Puanlar arasında iki basamaktan fazla sapma çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz oturur. Kayıtta öz cümleler uzun paragraflardan daha işlevseldir. Mesela orta bölüm belirgin ahşap tonu şeklinde bir kayıt yeterli sayılır. İleride bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, dumanın ağızdaki ağırlığını anlatır; yoğunluk de notaların şiddetidir çünkü bu iki ölçüt aynı yönde ilerleme etmek zorunda olmaz. Bu iki kavram çoğu zaman birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir yorum doğurur. El principe tadım notları benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sedir notasını net taşıyabilir mesela sert bir duman zayıf bir aromayla birleşebilir. Dengeli onlu puro kutusu benzeri dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem notasını yüksek tutar üstelik ağır bir duman aromasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir çubuk yüksek aroma sunabilir tersi hâl de geçerlidir. Farkı görmek için iki ayrı not yazmak yeterlidir bu nedenle tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek önerilir. Gövdeye bakıp aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki çubuk arasında aroma ayrımı aramak hassas bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ve düzenli kayıt almayı ister. Sonuçta en güvenilir kriter kendi damak zevkiniz olacaktır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Ortam, aroma izlenimini en az tütün kadar etkiler yani en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle başlar. Fazla kuru bir ortamda tütün hızlı yanar ve keskin tonlar öne geçer bu sebeple oda şartlarını de kayda geçirmek akıllıca olur. Çok nemli havada ise çekiş tıkanır hem de lezzet silikleşir ısı ise tütünün yanma hassasiyetini değiştiren ayrı bir etkendir. San cristobal la prado puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın tuttuğu durumu hesaba katmak yararlıdır aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. San cristobal magnífico puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa fark daha doğru görülür değerlendirme anı seçerken bu etkeni unutmayın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku de koku duyusunu şaşırtır oysa gerçek neden çoğu zaman ortamdaki nem ya da esinti çıkar. Tadımı hep benzer koşullarda yapmak en güvenilir yoldur. Kapalı bir odada duman yoğunlaşırsa ikinci çubuğun tadı yanlış okunabilir. Pencere açıklığı bırakmak genellikle işe yarar. Hava akımı fazla güçlüyse yanış düzeni şaşar.